İNSAN VE MUTLULUK

İnsanoğlunun mutsuzluğuna sebep olan en temel unsur, İslâm'ın “Oku” emrine gerektiği gibi riayet etmemesidir. Kendisini, kâinatı ve Kerim Kitab'ı hakkıyla okuyan insan lehinde ve aleyhinde olan durum ve şartları kavramakta zorluk çekmez. İlim, beşeriyetin mutluluğu için vardır. Allah (c.c.), Kitab'ı ve Peygamberi (s.a.v.) bu amaca binaen göndermiştir. Kur'an-ı Kerim ve Sünnet-i Seniye bu boşluğu doldurmak için vardır. İslâmî ilkeler, insanları hidayete ve saadete davet eder. Bu mesaja kulak verip gönlünü açanlar ilim, irfan ve hikmet üzere hakikatin izindedirler. Din, hayat için mutluluk için gelmiştir. Din, akıl sahibi insanları kendi tercihleriyle hayırlı olan şeylere götüren ilahi kanundur. Bu kanun, insanları iyiliğe yöneltmek ve kötülükten alıkoymak için bildirilen emir ve hükümleri ihtiva etmektedir. Böylece insanoğlunun dünya ve ahiret saadeti amaçlanmaktadır. Bu şuura vasıl olamayan çağdaş insan mutsuzluğa mahkûm olur ne yazık ki.

Din, insanlar maddi ve manevi ihtiyaçlarını en nezih şekilde karşılama yollarını bilsinler diye gönderilmiştir. Din, insanlığın mutluluk ve huzurunu temin edecek kaideleri öğretir. İnsanın saygınlığının devam etmesi için mutlak zorunlu olan beş şeyi koruma altına almıştır. Bunlar din, can, akıl, nesil ve mal emniyetidir. İnsanın izzetini korumak, bu zorunlulukları doğru ve sağlıklı bir şekilde işlevselleştirmeye bağlıdır. Eğer insanlık bu ehemmiyetli beş hususu hakkıyla anlayıp aktif ve fonksiyonel olarak yaşama katsa dünya daha nezih ve daha müreffeh bir yer olacaktır. İslâm hukukunun temel maksadı, insanın fıtrata sadık olarak yaşamasını sağlamaktır. Yaşamdaki güzellik ve hayırlar, adalet ilkesi gözetilerek sağlandığında insana mutluluk ve huzur kapılarını açar. Asıl mutluluk, Allah'ın (c.c.) yarattığı fıtratı korumakla mümkün olur. Allah (c.c.) bu kapsamda sınırlar koymuştur. Aklına ve gönlüne, eline, diline ve beline edeple sahip olanlar hem kendileri mutlu olur hem de çevrelerine huzur saçarlar. Bu ölçülere uymayan günümüz insanı hak ve hukuk sınırlarını aşarak zulme çanak tutmaktadır. Kapkara zulmün içine düşen bir yerde de mutluluğun izine rastlamak zordur.

Sorumsuzluk en ağır mutsuzluk sebebidir. Allah (c.c.) insana sorumluluklar yükleyerek onu yeryüzünde halife olarak görevlendirmiştir. Bu sorumluluğun farkında olarak yaşamını sürdüren insan, kendisine bu vazifeyi veren Rabbinin emir ve yasaklarına uygun bir yaşam sürdürür. Mükellefiyetlerini aksatarak, kendisine verilen yetkileri aşarak, emir ve yasaklara riayette sınırları ihlal edenler, hilâfet makamına ihanet ederler. Bu durumda toplumdaki ve kâinattaki düzen bozularak fesat kapıları sonuna kadar açılır. Hilâfet ilkelerini titizlikle ayakta tutarak şefkat ve adaletle sorumluluklarını icra eden kul, mutluluk ve huzurun anlamını doğru olarak, fıtrata uygun olarak kavrar. Gerçek mutluluğun Allah'ın emrine itaat etmekle tadılacağını hatırında tutar. Bugün insanlığın haksızlık, umutsuzluk ve ifsada mahkûm olmasının temelinde sorumlulukların ihmali vardır. Mutluluk gönlün arzuladığı, canın çektiği ve olmasını istediği beşeri ihtiyaç ve isteklerin karşılanmasıyla kavuşulan sevinç ve ferah durumudur.

Mutluluk yalnızca eğlenceyle olmaz. Haramdan haz alınıyorsa bu bir anlık mutluluktur. Günahın başında lezzet olsa da sonrasında zillet vardır, mutluluk getirmez. Mutluluk, gül toplamak gibidir, diken ve yaprakların arasından goncaları dermek gibi hem zor hem de en az bir o kadar sevinç yüklüdür. Mutluluğa vasıl olmak için her şeyi gül sayan, iyi ve hoş bulan, dikenine katlanmak hikmetini bilen maharetli bahçıvan olmak gerekir. Mutluluk görecelidir, kişiye ve düşünceye göre farklılık gösterir. Kime göre, neye göre ve nasıl bir mutluluk insana fayda sağlar, insanı sevinçli ve huzurlu kılar?

Allah'a kul olmak, mümin için asıl mutluluk sebebidir. Kulluk şuuruyla Allah'a yönelerek sorumluluklarını yerine getirmek, bu konuda çaba sarf etmek mutluluğun yollarına açar. Burada mutluluk kelimesinden daha çok huzur ve huzurlu olmak kelimesi uygun düşer. Müslüman, “Mutlu musun?” sorusunu nasıl cevaplandırır? Küresel kapitalizmin tüketim kültürünün etkisinde kalan zihinden çıkmış bir sorudur. Mümin mükellefiyetlerini hakkıyla eda ederek, Allah'ın hayata koyduğu ilkelere uygun yaşam sürdürerek tevekkül ve teslimiyetle neticeyi Rabbinden bekler. İnsan, icraatlarında bazen kazançlı bazen de başarısız olabilir, önemli olan Allah'ın rızasını kazanmaktır. Çünkü insanın şer/mutsuzluk olarak gördüğünde hayır veya hayır/mutluluk gördüğü şeyde şer olabilir. Dünya hayatının imtihan olduğunu bilmek “mutluluk” hakkında düşünmeye zorlar. Mutluluk, şartların ne olduğunu değerlendirmeden hep kazanmak ve başarmak mıdır? Yoksa mutluluk, kul hakkına girmekten korkarak kaybetmeyi göze almak mıdır? Mutlu olmak fikriyle yola çıkmak sadece dünyayla ilgili bir durumu kuvvetlendirir. Ama huzurun hem dünya hem de ahireti kapsayan bir anlamı vardır. Dünya ifsat çemberindeyken, Müslümanların içler acısı hali ortadayken mutluluktan nasıl bahsedilir?

Hz. Âdem'in (a.s.) çocukları olarak bizim için asıl vatan cennettir. Dünya sahnesinde cennet yolunun yolcuları olan müminlerin mutluluk tarifi hep cennete ayarlıdır. Cenneti hedef göstermeyen hiçbir duygu ve düşünce mümine mutluluk vermez. Müminin mutluluğu, ruh ve beden olarak varlığını Allah için ayakta tutmaktır. Mutluluk bedenin maddi rahatlığında değil, ruhun aydınlığındadır. Biten, tükenen, yalan olan, boş olan şeyler mutluluk bahşetmez. Biten, kifayetsiz olan kelimelerle mutluluk yazılmaz. Mutluluk ancak bitmez, tükenmez hikmet yüklü kelimelerle, izzet ve ikram sahibi Allah'ın (c.c.) güzel sözleriyle yazılır.

“Gerçekten müminler kurtuluşa ermiştir. Onlar ki, huşu içindedirler. Onlar ki, boş ve yararsız şeylerden yüz çevirirler. Onlar ki, zekâtı verirler. Ve onlar ki, iffetlerini korurlar. Ancak eşleri ve ellerinin sahip olduğu (cariyeleri) hariç. (Bunlarla ilişkiden dolayı) kınanmış değillerdir. Şu hâlde, kim bunun ötesine gitmek isterse, işte bunlar, haddi aşan kimselerdir. Yine onlar (o müminler) ki, emanetlerine ve ahitlerine riayet ederler. Ve onlar ki, namazlarına devam ederler. İşte, asıl bunlar varis olacaklardır. (Evet) Firdevs'e varis olan bu kimseler, orada ebedi kalıcıdırlar.” (Müminun, 1-11)

“O gün, ne mal fayda verir ne de evlat. Ancak Allah'a kalb-i selim ile gelenler (o günde fayda bulur).” (Şuara, 88-89)

Hayriye Bican