TOPLUM-DİN İLİŞKİSİNE BAKIŞLAR

Kişiliğin oluşmasından aile yapısına, mahalleden şehre, oradan Türkiye sathına ve bütün İslâm alemine, dünya insanlarına, insanlığa, kainatla olan ilişkilere varıncaya kadar tek tek ele alınarak bunun nasıl olması lazım geldiğini detaylı şekilde incelenmeli, incelemeliyiz.

Sayılanları hesaba katmadan bazı düşünceleri ortaya atarak ciddi işler yaptığına inanma ucuzluğundan kurtulmalıyız. Ucuz işler, ucuz tatminler geçerliliğini kaybetmiş durumda, eski defteri karıştırarak, önceki Müslümanların yaptıklarını anlatarak kendimize pay çıkarmayalım, bu bir saptırmadır. Diyelim Hz. Ömer Efendimizin adaletini detaylı bir şekilde öğrendik, anlattık, gençlerimize bunu söyledik. Eğer burada bırakırsak, hiçbir şey ifade etmez, sadece bilgili olduğumuzu ispatlamış oluruz. Bu aktarmadan sonra bu devirde bu çağda, bu ülkede, bu mahallede, bu toplumun içinde, bu ailede ve kendi şahsımızda Hz. Ömer’i örnek alabilirsek onun gibi adil olmaya gayret gösterirsek, onun vazgeçtiklerinden vaz geçebilirsek bir değer ifade eder. Bu kadarla da yetinmek de eksik olur, Hz. Ömer (r.a.), kendi çağında nasıl bir yol izledi, kiminle nasıl irtibat kurdu, hangi devletle nasıl siyaset uyguladı, hangi konularda nasıl bir yol izledi, yaptığı müesseseleşmelerde nelere dikkat etti, biz bugün bunlardan nasıl yararlanırız…

Bu da yetmez, asıl olan biziz, Hz. Ömer değil, özne iş yapandır, bugün burada, Türkiye’de 2016 yılında kim hangi mevkide ise oranın mesulüdür, hatası ve sevabı ona aittir Hz. Ömer’e değil. Sevaplarımız ve günahlarımız bizimdir, eksikliklerimiz ve meziyetlerimiz bizimdir. Kim hangi mevkide ise o mevkiinin bugünkü yerini, işleyişini dünya ölçeğinde bilmeli ve benzeri mevkiinin İslâm tarihinde nasıl işlendiğini de detaylı fehmetmelidir. Bundan bir netice çıkarabilirse yaramıza belki derman olabilir. Teknik gelişmelerden sosyal yapılanmaya, devlet idaresinden kişiliğin inşasına değin derin bir vukufiyetle tek tek incelenmeli, doğuyu, batıyı, tarihi, coğrafyayı… yeniden yeniden didik didik etmeliyiz. Bunun sonunda bir çıkış yolu bulabilme şansını elde edebiliriz.

Bütün bunlardan sonra da insanlığımızı, hata etme payımızı ve en önemlisi Allah’ın belirleyiciliğini ve yardımını da unutmamalıyız.

Hatayı kabul etmemek ile hataya düşmek arasındaki farkın şuurunda olmalıyız. Hatasız kul, hatasız topluluk, hatasız cemaat, hatasız devlet olamaz. Yeni hamlemizde hataya düşmemeye dikkat etmeliyiz, fakat şunu da bilmeliyiz ki hata yapabiliriz. Hata yapabiliriz diye oturup seyretmek mümince bir davranış değildir. Yürüyeceğiz, yeni yeni hamleler yapacağız, bunu yaparken kılı kırk yararcasına titiz davranacağız ama hata etme payımızı da unutmayacağız.

Ulema hata etme riskini göze alarak yeni önerilerde bulunmalıdır, aksi halde devre dışı kalır ve gene hayıflanmaya yönelir veya tarihe sığınır.

Kimse bir şeylerin arkasına sığınmasın, orta yerde ve açıkça düşüncelerini ve çıkış yolunu beyan eylesin, bunu göze alamayan sussun. Susmak bazen yücelik olur, bazen de alçaklık, bunun farkına varılarak konuşulsun veya susulsun. Susmanın da konuşmanın da bir amel olduğunu, bir duruş ve tavır olduğunu da bilelim. Kritik anlarda konuşulmaması gerekenler konuşmasalar iyilik etmiş olurlar, konuşarak gürültü çıkaranlar gerçeklerin üstünü örtüyorlar.

Kâzım Sağlam